Ở phần trước chúng ta đã nói qua câu chuyện về Bitcoin và Bitcoin cash, và việc những người theo phe Bitcoin Cash nói rằng Bitcoin không có đủ khả năng mở rộng quy mô. Nhiều người chỉ trích băng thông mạng hạn chế của Bitcoin bằng cách so sánh các bộ xử lý thanh toán như Visa và MasterCard, xử lý hơn 5000 giao dịch mỗi giây, trong khi mạng Bitcoin xử lí khoảng 5 giao dịch mỗi giây.
Có thể thấy đây là một mối lo có căn cứ – Làm sao mà Bitcoin có thể thay thế mạng thanh toán hiện tại khi mà bản thân nó không thể mở rộng quy mô?
Sai lầm chính mà mọi người vẫn ngộ nhận đó là bộ xử lí thẻ tín dụng giải quyết giao dịch base layer. Điều này hoàn toàn không đúng, giao dịch thực sự thông thường sẽ mất khoảng vài ngày để giải quyết – những giao dịch được thực hiện tức thì chỉ đơn giản là nó may mắn đứng đầu list.
Vậy tại sao mọi người lại coi Bitcoin là thanh toán lớp thứ cấp chứ không phải lớp cơ sở?
Những giải pháp được đưa ra
Nhiều giải pháp được đề xuất đã được đem ra bàn luận trong vài năm qua khi mạng lưới tiếp tục phát triển ngày càng lớn hơn. Một trong những đề xuất đáng chú ý đó là một hệ thống kết hợp giữa hệ thống tài chính hiện tại và mạng Bitcoin.
Trong một vài thập kỷ ngắn ngủi từ cuối những năm 1800 đến đầu những năm 1900, theo chế độ bản vị vàng, các ngân hàng tổ chức dự trữ bằng vàng và đưa ra giấy “chứng chỉ” hoặc “hóa đơn” đại diện IOU cho lượng vàng dự trữ của họ. Nói một cách đơn giản, mọi người cần một cách để thanh toán bằng mệnh giá nhỏ theo cách dễ dàng mang theo và cất giữ – họ chắc chắn sẽ không chạy quanh cắt những miếng vàng nhỏ để đổi lấy hàng tạp hóa.
Theo một “tiêu chuẩn bitcoin” giả định tương tự, chúng ta có thể giữ bitcoin dưới sự giám sát và thực hiện các giao dịch theo lớp khi những người giám sát đưa chúng vào chuỗi khối. Ví dụ: bạn có thể gửi bitcoin qua lại trên CashApp miễn phí, nhưng bạn không thực sự “gửi” bitcoin. Thay vào đó, bạn đang nhận được IOU bất cứ lúc nào ai đó trả tiền cho bạn và chỉ khi bạn chuyển bitcoin vào ví của chính mình thì giao dịch được xác nhận trên blockchain.
Có các tùy chọn khác như mở rộng quy mô thông qua sidechains như Blockstream’s Liquid, nhưng giải pháp được sử dụng phổ biến nhất hiện tại là giải pháp lớp 2 này: Lightning Network
Lightning Network
Lightning Network được tạo ra vào năm 2015, được thiết kế như một giao thức lớp thứ hai giúp mở rộng các giao dịch bitcoin để giảm phí người dùng và cho phép thực hiện các giao dịch tức thời.
Khi bạn giao dịch với ai đó qua Lightning, bạn chỉ thực hiện các giao dịch ở lớp cơ sở bitcoin khi mở và đóng kênh. Trong khi kênh đang mở, bạn có thể gửi hàng nghìn giao dịch vi mô ngay lập tức với mức phí thấp đáng kể (thường ít hơn một xu).
Ngoài ra, bạn có thể gửi tiền cho những người mà bạn không trực tiếp kết nối.
Hãy tưởng tượng rằng bạn đang trở lại trường tiểu học chơi trò chơi điện thoại với bạn bè của mình. Để người ở cuối dòng nhận được lời nhắn, bạn cần thì thầm lời nhắn cho người bên cạnh, người này sau đó chuyển cho người bên cạnh, cứ thế lặp đi lặp lại.
Vì bạn không được kết nối với người ở cuối, bạn không thể chỉ thì thầm lời nhắn với họ – trước tiên bạn cần phải chuyển nó cho người khác. Các kênh Lightning hoạt động tương tự ở chỗ chúng có thể “chuyển giao” các giao dịch thông qua các kênh được chia sẻ. Ví dụ: khi bạn muốn gửi khoản thanh toán Lightning cho người bán, bạn không cần phải mở kênh trực tiếp với họ. Thay vào đó, mạng lưới tìm ra con đường nhanh nhất để chuyển khoản thanh toán của bạn, giúp quá trình giao dịch trở nên liền mạch và dễ dàng.
Tương lai của việc mở rộng thanh toán
Nếu như bạn hứng thú về khía cạnh kĩ thuật của Lightning Network và cách nó hoạt động, bạn có thể tìm hiểu tại đây.
Mặc dù Lightning vẫn là một hệ thống khá mới nhưng nó đang phát triển với tốc độ nhanh. Hiện tại, nó đang được sử dụng thực tế để mọi người gửi tiền tip hoặc thanh toán cho hàng tiêu dùng (như ở El Salvador) ngay lập tức bằng bitcoin.
Với các giải pháp như Lightning, các loại tiền thay thế khác như litecoin hoặc bitcoin cash tuyên bố giải quyết vấn đề mở rộng quy mô đều trở nên vô ích.
Khi thế giới để mắt đến Lightning và cách mà nó giúp mở rộng quy mô bitcoin ở một quốc gia nhỏ, hy vọng điều này sẽ thu hút sự chú ý của các quốc gia khác để làm theo trong việc áp dụng loại tiền tệ mạnh và phi tập trung này.
Phần trước: Bitcoin nhập môn #9: Cú Hard Fork 2017 lịch sử của Bitcoin
Phần tiếp: Bitcoin nhập môn #11: Bitcoin có giá trị nội tại hay không?