Dymension – Đã bao nhiêu lần bạn nghe nói rằng blockchain quá chậm, quá đắt và kém hiệu quả để sử dụng? Đây là một trong những trở ngại lớn nhất mà ngành phải đối mặt khi cố gắng biến những lời của Metaverse sự thật. Vô số engineers và developers đã tập trung nỗ lực vào việc cung cấp giải pháp cho các vấn đề này về khả năng mở rộng này (scalability problems).
Trong số những nỗ lực này, một công nghệ có tên là “rollups” đã nổi lên như một giải pháp nổi bật nhất.
Dymension hình dung ra một thế giới kỹ thuật số tập trung vào rollup, trong đó mỗi rollup là một verse hay trung tâm của quyền sở hữu kỹ thuật số, với nhiều cơ hội khác nhau để tạo giá trị xây dựng Multi-Verse.
Tuy nhiên, việc áp dụng rollup không chỉ là lời nói xuống, một lý thuyết – nó về một tương lai có thể xảy ra, nó đã bắt đầu hình thành theo nhiều cách. Trên thực tế, rollup dường như sắp đến gần và Dymension đang mở ra con đường độc đáo của riêng mình với Rollup Development Kit (RDK), giúp mọi người dễ dàng xây dựng hệ sinh thái mở rộng khi tận dụng vai trò của Dymension như một trung tâm giải quyết rollup.
Trước khi giải thích chi tiết về điều đó, chúng ta hãy đi sâu một chút vào rollup technology là gì, tại sao nó lại hữu ích và DYmension giải quyết các vấn đề cố hữu với một số rollup nhất định như thế nào? Bài viết này sẽ làm sáng tỏ những đổi mới mở rộng quy mô và có thể trả lời một số câu hỏi khi tìm hiểu về rollup.
Chúng tôi thường đo lường hiệu suất của một blockchain bằng thông lượng của nó (số lượng giao dịch mỗi giây mà một network nhất định có thể xử lý) và độ trễ (thời gian cần thiết để người dùng nhận được biên lai cho giao dịch của họ).
Thách thức về khả năng mở rộng mà không gian blockchain phải đối mặt là tìm cách cải thiện các hiệu suất này mà không ảnh hưởng đến khả năng chống kiểm duyệt, phân cấp và bản chất trust-less của công nghệ.
Các blockchain gặp phải các vấn đề về hiệu suất do những hạn chế về mặt lý thuyết trong việc đạt được sự đồng thuận.
Sự đồng thuận (Consensus) là khi mỗi máy tính tham gia (node) được yêu cầu đưa ra cùng một kết luận về trạng thái thông tin hiện tại mà không nhất thiết phải tin tưởng lẫn nhau. Thay vì yêu cầu mỗi node tính toán và xác nhận từng giao dịch xảy ra trên blockchain, các nhà cryptographers và engineers đã nghĩ ra nhiều cách khác nhau để giải quyết các vấn đề mở rộng quy mô này bằng cái được gọi là “rollups”.
Để hiểu rõ hơn về Rollups, dưới đây là phân tích ngắn về chức năng khác nhau của blockchain:
- Execution: tính toán các giao dịch
- Settlement: duy trì trạng thái gốc và giải quyết các tranh chấp
- Data Availability: đảm bảo dữ liệu luôn có sẵn
Modular Blockchain Architecture là một loại blockchain được thiết kế mà ở đó các chức năng của blockchain khác nhau và được tách rời khỏi nhau. Không giống như Monolithic blockchain – sở hữu tất cả các chức năng của blockchain trong một giao thức, các chuỗi modular chuyên về một hoặc nhiều chứ không phải tất cả các chức năng.
Các Rollups hoạt động trong một môi trường thực thi được coi là “off-chain” bởi vì, mọi thứ không được xử lý trên blockchain.
Thay vì xử lý tất cả các giao dịch trên blockchain, Sequencer (máy tính) tính toán các giao dịch và nhóm chúng theo nhóm.
Trong kiến trúc của chúng tôi, các rollups tương thích với Dymension (AKA RollApps) ghi dữ liệu giao dịch (ở dạng nén) vào lớp dữ liệu sẵn có, đồng thời xuất bản trạng thái mới trên settlement layer. Điều này làm giảm nỗ lực của từng validating node tham gia vào mạng.
Giờ đây, mỗi máy tính không cần phải xử lý mọi giao dịch. Do đó, bằng cách di chuyển các nỗ lực tính toán ra khỏi chuỗi (off-chain), các node có sức mạnh tính toán thấp hơn có thể theo kịp lượng lớn thông tin tái xử lý và tham gia vào sự đồng thuận của network.
Tại thời điểm này, những độc giả thông minh có thể thắc mắc — nếu các rollups chỉ là một vài máy tính (hoặc thậm chí là một máy tính duy nhất) thì điều này có tạo ra một môi trường tập trung và đáng tin cậy không? Làm thế nào để mạng đảm bảo rằng trình sắp xếp thứ tự là trung thực? Để hiểu các chất lượng blockchain cần thiết được duy trì như thế nào, hãy khám phá thêm về các loại rollup nào có sẵn là cần thiết:
Rollup có nhiều loại khác nhau nhưng trong đó có hai loại nổi bật nhất là:
ZK Rollups:
Nói một cách đơn giản hơn, zero-knowledge proof (ZK rollup) có thể chứng minh điều gì đó là đúng mà không cần phải tiết lộ chính xác điều mà nó đang chứng minh. ZK rollups cải thiện khả năng mở rộng bằng cách cho phép developers di chuyển các tính toán ra khỏi chuỗi. Các dịch vụ ngoại tuyến có thể tạo ra proofs chứng thực tính toàn vẹn của các tính toán ngoại tuyến. Những proofs này sau đó được đặt lại trên chuỗi (settlement layer) cho bất kỳ bên quan tâm nào để xác thực tính toán.
Việc xác thực proof của một ZK-rollup yêu cầu layer giải quyết xử lý các giao dịch theo thứ tự log n bước tính toán xảy ra trong rollup giả sử không có thiết lập đáng tin cậy. Điều này có nghĩa là cơ sở hạ tầng blockchain có thể mở rộng quy mô theo cấp số nhân theo cách ít tin cậy hơn trong khi vẫn duy trì tính toàn vẹn của tính toán. Có nhiều loại zero-knowledge proofs (ZK-STARKS, ZK-SNARKS, PLONKS…) một số trong số đó yêu cầu thiết lập đáng tin cậy và một số khác thì không, nhưng có những hạn chế riêng.
Optimistic rollups
Thiết kế này giả định một quan điểm lạc quan đối với tính trung thực của sequencers, do đó có thuật ngữ optimistic rollup. Có nghĩa là ban đầu người ta cho rằng sequencers xử lý các giao dịch này đang hành động trung thực.
Tuy nhiên, để tạo ra một môi trường nơi users không cần phải tin tưởng vào sequencers – như vậy một khoảng thời gian tranh chấp đã được cài đặt.
Khoảng thời gian này cho phép những người khác xác minh rằng sequencers đang cập nhật trạng thái chính xác. Nếu bất kỳ ai phát hiện ra một batch không chính xác, họ có thể xuất bản một “fraud proof” chứng minh quá trình chuyển đổi trạng thái chính xác. Nếu thực sự sequencer cung cấp thông tin không chính xác, trạng thái của blockchain sẽ được hoàn nguyên và sequencer bị “slashed” (họ mất mã token mà họ đã liên kết để tham gia vào network).
So với các ZK rollups yêu cầu O(log n) trong non-trusted setup, các optimistic rollups yêu cầu O(1) trong các bước tính toán.
Có nghĩa là, các optimistic rollups hiệu quả hơn các ZK rollups nhưng đi kèm với các giả định network bổ sung. Mặc dù optimistic rollups có nhiều ưu điểm như tính đơn giản và hiệu quả, nhưng chúng có những nhược điểm riêng như thời gian hoàn tất lâu hơn để participant khó có đủ thời gian nộp fraud proofs..
Rollups loại bỏ các phần quan trọng của tính toán, tăng hiệu suất và quy mô blockchain theo thứ tự cường độ và cho phép chúng tôi xây dựng trải nghiệm tốt hơn đáp ứng tiêu chuẩn chính. Như đã trình bày trước đó, rollups có những thách thức riêng.
Ví dụ: optimistic rollups giới thiệu new crypto-economic game với các lý thuyết, tình huống khó hiểu, đó là Verifiers Dilemma. Các vấn đề khó đòi hỏi các giải pháp mới. Hãy theo dõi khi chúng tôi đi sâu vào chi tiết hơn về cách mở rộng quy mô blcochain mà không trở thành con mồi của một số cạm bẫy trong rollups.
Mời các bạn theo dõi trang thông tin của saigontradecoin để cập nhật thêm thông tin của dự án. Hoặc các bạn có thể tham gia Cộng đồng Dymension:
Discord: https://discord.gg/dymension
Twitter: https://twitter.com/dYmensionXYZ
Telegram: https://t.me/dYmensionXYZ